Trong sản xuất lúa vụ Chiêm xuân, bệnh lem lép hạt là một trong những đối tượng gây hại phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng lúa, có thể làm giảm năng suất lúa đến trên 70%, đồng thời ảnh hưởng đến màu sắc và chất lượng hạt. Hiện nay các trà lúa vụ chiêm xuân trên địa bàn xã đang ở giao đoạn đòng già - Trỗ bông, phơi màu. Để đảm bảo cho cây lúa sinh trưởng phát triển tốt, hạn chế thiệt hại do sâu bệnh gây ra và đạt năng suất cao bà con cần chú ý các nội dung sau:
Nguyên nhân gây bệnh: Bệnh chủ yếu do nấm và vi khuẩn gây ra, phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết ẩm, mưa nhiều, sương mù, đặc biệt khi lúa trỗ gặp mưa kéo dài.
Triệu chứng gây hại: Trên vỏ hạt triệu chứng thay đổi tùy loài vi sinh vật gây hại và tùy mức độ nhiễm bệnh. Vỏ trấu bị đổi màu (nâu, đen, xám hoặc có đốm) bệnh nặng làm toàn thể vỏ hạt màu nâu đen, hạt lép, lửng, chất lượng gạo kém, Trên bông lúa có nhiều hạt bị thối hoặc không phát triển bình thường hạt gạo bên trong bị lép hoặc bị biến màu, đôi khi có mùi mốc.
Hình ảnh bông lúa bị bệnh lem lép hạt
Đặc điểm phát sinh phát triển: Bệnh phát triển mạnh từ giai đoạn lúa trỗ bông, đặc biệt lây lan và phát triển khi điều kiện thời tiết mưa ẩm kéo dài nhiều ngày; cây lúa sinh trưởng kém, nấm có thể bám trên vỏ trấu sau khi thu hoạch lúa, lưu tồn và tiếp tục gây hại ở vụ sau; cỏ dại trong ruộng lúa là ký chủ cho nấm bệnh phát triển và phát tán. Ngoài ra, các loại sâu bệnh tấn công lúa vào giai đoạn đòng - trỗ như bệnh khô vằn, đạo ôn cổ bông, nhện gié, bọ xít, bạc lá vi khuẩn cũng làm gia tăng bệnh lem lép hạt.
Tùy theo mùa vụ mà tác nhân gây bệnh lem lép hạt sẽ khác nhau: Vụ Đông xuân nếu ruộng bón dư phân đạm, gieo(sạ), cấy dày, thời tiết âm u, ít nắng, đêm có sương mù nhiều và se lạnh là điều kiện thuận lợi cho bệnh phát sinh và gây hại nặng. Vụ Thu Mùa nếu bị mưa to, gió lớn, nắng mưa xen kẽ vào thời điểm lúa trỗ bông, thời tiết nóng ẩm rất thích hợp cho các loài vi khuẩn như bạc lá, đốm sọc vi khuẩn, các nấm như khô vằn và nhện gié phát triển gây hại nặng.
Hình ảnh bông lúa bị bệnh lem lép hạt
Biện pháp phòng trừ: Sử dụng giống lúa có khả năng chống chịu tốt, hạn chế giống nhiễm bệnh. Làm đất kỹ, dọn sạch tàn dư rơm rạ, cỏ dại. Gieo cấy đúng thời vụ với mật độ gieo cấy thích hợp; bón phân đầy đủ và cân đối, cung cấp thêm các loại trung, vi lượng; Giữ mực nước phù hợp, tránh ruộng quá ẩm trong thời kỳ lúa trỗ.
Khi điều kiện thời tiết thích hợp cho bệnh hại thì phun phòng trừ bằng thuốc bảo vệ thực vật nằm trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam. Có thể sử dụng bộ thuốc có chứa thành phần hoạt chất như: Hexaconazole; Azoxystrobin; Propiconazole; Difenconazole,... có trong một số tên thương phẩm sau: Newtec 330SC, Tilt super 300EC, Nevo 330EC, Amistar Top 325SC, Nativo 750WG,... để phun phòng trừ, đặc biệt nếu giai đoạn lúa trỗ gặp mưa nhiều, bệnh thường gây hại nặng, nhiết thiết phải phun nhắc lại. Phun lần 1: Khi lúa bắt đầu trỗ (5–10% số bông). Lần 2: Khi lúa trỗ đều (sau lần 1 khoảng 5 - 7 ngày).
Bà con cần lưu ý sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc 4 đúng ( Đúng thuốc; đúng lúc; đúng nồng độ, liều lượng; đúng cách) và thu gom bao gói thuốc BVTV sau khi sử dụng đúng nơi quy định.